ให้ยืมเงินแล้วไม่ได้คืน มีหลักฐานการโอนเงินและแชต LINE ฟ้องร้องได้หรือไม่?

เมื่อความไว้ใจกลายเป็นข้อพิพาท และคำว่า “ขอบคุณครับ” อาจไม่ใช่หลักฐานที่เพียงพอสำหรับการฟ้องเรียกเงินคืน การให้เพื่อน คนรู้จัก หรือแม้แต่ญาติพี่น้องยืมเงิน เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้ในชีวิตประจำวัน บางครั้งเพียงแค่เอ่ยปากขอยืมเงิน ผู้ให้ยืมก็พร้อมโอนเงินให้ทันที เพราะเชื่อมั่นในความสัมพันธ์และคำมั่นสัญญาว่าจะได้รับเงินคืนเมื่อถึงกำหนด

แต่เมื่อวันเวลาผ่านไป ผู้ยืมกลับไม่คืนเงินตามที่ตกลงกันไว้ ความไว้วางใจที่เคยมีก็อาจกลายเป็นความขัดแย้ง และท้ายที่สุดต้องนำเรื่องขึ้นสู่ศาล

คำถามสำคัญก็คือ “หากมีหลักฐานการโอนเงิน มีข้อความสนทนาทาง LINE และมีคำขอบคุณจากผู้รับเงิน เพียงเท่านี้จะสามารถฟ้องร้องเรียกเงินคืนได้หรือไม่?” หลายคนอาจคิดว่า เมื่อมีหลักฐานชัดเจนว่าโอนเงินให้กันจริง ย่อมเพียงพอที่จะเรียกร้องเงินคืนตามกฎหมาย แต่ในความเป็นจริง เรื่องนี้มีรายละเอียดที่ควรทำความเข้าใจมากกว่านั้น

โอนเงินให้กันจริง ไม่ได้หมายความว่าเป็นการกู้ยืมเงินเสมอไป ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 กำหนดหลักเกณฑ์สำคัญไว้ว่า การกู้ยืมเงินกว่าสองพันบาทขึ้นไป หากไม่มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่ง ซึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ จะฟ้องร้องบังคับคดีไม่ได้ หัวใจของกฎหมายมาตรานี้อยู่ที่คำว่า “หลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือ” เพราะหลักฐานที่แสดงว่าเงินถูกโอนจากบัญชีหนึ่งไปยังอีกบัญชีหนึ่ง อาจพิสูจน์ได้เพียงว่ามีการส่งมอบเงินกันจริง แต่ยังไม่อาจยืนยันได้ว่าเงินจำนวนดังกล่าวเป็นเงินที่ผู้รับตกลงกู้ยืมและมีหน้าที่ต้องชำระคืน

เรื่องนี้มีตัวอย่างที่น่าสนใจจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3622/2568 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของข้อความเพียงไม่กี่คำในการทำธุรกรรมทางการเงิน คำว่า “ขอบคุณครับ” กับเงิน 100,000 บาทที่กลายเป็นข้อพิพาท คดีดังกล่าวมีข้อเท็จจริงว่า ผู้ให้กู้โอนเงินให้ผู้กู้สองครั้ง ครั้งแรกจำนวน 200,000 บาท และครั้งที่สองจำนวน 100,000 บาท โดยการโอนเงินทั้งสองครั้งห่างกันประมาณหนึ่งเดือนเศษ ในการโอนเงินครั้งแรก ทั้งสองฝ่ายมีข้อความสนทนาผ่านแอปพลิเคชัน LINE โดยผู้ให้กู้พิมพ์ข้อความว่า “พี่ให้ยืม” และผู้กู้ตอบกลับว่า “ขอบคุณครับเอื้อย” ข้อความดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะสามารถแสดงให้เห็นถึงเจตนาของคู่กรณีว่าเงินจำนวน 200,000 บาท เป็นเงินที่ให้กู้ยืมกัน แต่การโอนเงินครั้งที่สองกลับแตกต่างออกไป ก่อนโอนเงินจำนวน 100,000 บาท ทั้งสองฝ่ายพูดคุยกันทางโทรศัพท์ผ่าน LINE จากนั้นผู้ให้กู้จึงโอนเงินเข้าบัญชีธนาคารของผู้รับ และผู้รับส่งสติกเกอร์ที่มีข้อความว่า “ขอบคุณครับ” กลับมา

ปัญหาจึงเกิดขึ้นว่า สติกเกอร์คำขอบคุณดังกล่าวจะถือเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินได้หรือไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยอย่างไร? แม้ข้อความสนทนาทาง LINE จะเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่กฎหมายรับรอง และอาจใช้เป็นหลักฐานเป็นหนังสือหรือลายมือชื่อทางอิเล็กทรอนิกส์ได้เมื่อเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย แต่สิ่งสำคัญไม่ได้อยู่เพียงว่ามีข้อความหรือมีการตอบกลับเท่านั้น ข้อความนั้นต้องมีเนื้อหาที่แสดงให้เห็นได้ว่าเป็นการกู้ยืมเงินกันจริงด้วย สำหรับเงินจำนวน 100,000 บาท ศาลฎีกาเห็นว่า ข้อความและสติกเกอร์คำขอบคุณไม่ได้แสดงให้เห็นว่าเงินที่โอนให้กันเป็นเงินกู้ยืม จึงไม่อาจถือเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเงินตามกฎหมายได้

ผลของคดี ศาลพิพากษาให้ผู้กู้รับผิดชำระเงินจำนวน 200,000 บาท สำหรับการกู้ยืมครั้งแรกเท่านั้น ส่วนเงินจำนวน 100,000 บาท ในครั้งที่สอง ผู้ให้กู้ไม่อาจฟ้องร้องบังคับให้ชำระคืนโดยอาศัยหลักฐานดังกล่าวได้

บทเรียนสำคัญสำหรับผู้ให้ยืมเงิน คดีนี้เป็นอุทาหรณ์ที่ดีว่า ความเชื่อใจอาจเป็นจุดเริ่มต้นของการให้ยืมเงิน แต่เมื่อเกิดข้อพิพาทขึ้น สิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งกลับเป็นพยานหลักฐาน ก่อนให้ใครยืมเงิน โดยเฉพาะเงินจำนวนมาก ผู้ให้ยืมควรจัดทำสัญญากู้ยืมเงินให้ชัดเจน หรืออย่างน้อยควรมีข้อความที่แสดงให้เห็นว่าผู้รับเงินยอมรับว่าเป็นการกู้ยืม พร้อมหลักฐานการลงลายมือชื่อที่ถูกต้องตามกฎหมาย เพราะเมื่อถึงวันที่ต้องฟ้องร้องเรียกเงินคืน สิ่งที่ศาลพิจารณาไม่ได้มีเพียงว่าใครโอนเงินให้ใคร แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าเงินนั้นมีมูลหนี้ที่สามารถบังคับกันได้ตามกฎหมายหรือไม่

ท้ายที่สุด การให้ยืมเงินอาจเริ่มต้นจากความไว้วางใจ แต่การรักษาสิทธิของตนเองต้องเริ่มต้นจากการมีหลักฐานที่ถูกต้อง “อย่าปล่อยให้เงินที่ตั้งใจให้ยืม กลายเป็นเงินที่เรียกคืนไม่ได้ เพียงเพราะขาดข้อความสำคัญไม่กี่คำ”

หัวข้อที่เราดูแลให้

• แจ้งประเภทคดีและความต้องการ
• ระบุศาลจังหวัดที่รับผิดชอบ
• แจ้งวันนัดหมายและสถานะคดีในปัจจุบัน
• ระบุแนวทางที่ต้องการให้ทนายความช่วยเหลือ